:: αρχική σελίδα :: :: english ::   

Αξιοθέατα

Στα πανάρχαια χρόνια οι βοσκοί της Αρκαδίας είχαν το δικό τους θεό. Ήταν ο τραγοπόδαρος Πάνας που με το σουραύλι του έδινε πνοή στη φύση, και κυνηγούσε τις νύμφες στα πευκοδάση του Μαινάλου. Ήταν η εποχή που εδώ κατοικούσαν αυτόχθονες Πελασγοί. Πίστευαν ότι ο πρώτος άνθρωπος είχε ξεπεταχθεί μέσα από τη Μητέρα-Γη, τη Ρέα-Γη. Στα ιστορικά χρόνια ανάπτυξαν σημαντικά κέντρα, την Τεγέα, τη Μαντινεία, τον Ορχομενό, τη Μεγάλη Πόλη. Μέχρι τους ρωμαϊκούς χρόνους που η περιοχή παρήκμασε, διατηρούσε μια σχετικήανεξαρτησία απέναντι στους Δωριείς που είχαν κυριαρχήσει στην Πελοπόννησο.
Το πλήθος των Μοναστηριών στην περιοχή του Πάρνωνα μαρτυρούν την επίδραση του Βυζαντίου και του χριστιανισμού. Οι Φράγκοι την διαίρεσαν σε 5 βαρωνίες, ενώ το 1458 πέρασε στους Τούρκους. Οι κατακτητές που πέρασαν απ την Αρκαδία, δεν στέριωσαν ποτέ. Τους έδιωχνε η φύση, η αδούλωτη ψυχή των ντόπιων. Πλήρωναν φόρο στους Τούρκους κι έφτιαξαν το δικό τους κέντρο. Είναι η σημερινή Τρίπολη. Τότε τη λέγανε Υδροπολιτσά ή Δρομπογλίτσα. Εκεί εγκαταστάθηκε ένας Τούρκος πασάς αλλά οι Έλληνες της Αρκαδίας ζούσαν ψηλά στα βουνά και στον κάμπο της Μεγαλόπολης στο ρυθμό της δικής τους ζωής. Άνοιξαν κρυφά σχολειά να μαθαίνουν τα Ελληνικά γράμματα και να κρατούν τη Χριστιανική πίστη, θα τα δεις στη Μονή του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου κοντά στη Στεμνίτσα, στο Μοναστήρι της Παναγίας της Σφυρίδας στη Βυτίνα, στο Μοναστήρι της Κοίμησης Θεοτόκου Φιλοσόφου στη Δημητσάνα. Εκεί αναπτύχθηκε η γνωστή "Σχολή της Δημητσάνας". Αυτή και οι μπαρουτόμυλοι ετοίμαζαν καθένας με τον τρόπο του το ξεσηκωμό του 21.

Η Τρίπολη απελευθερώθηκε γρήγορα κι έγινε το κέντρο, η έδρα όλου του Εθνικοαπελευθερωτικού Αγώνα. Το Άστρος είναι αρχαία πόλη, γνωστή από το 13ο αι. π.Χ. Οι επιστήμονες παράγουν την ονομασία της από τη λέξη Άστυ - που ίσως με παραφθορά έγινε Άστρι κι έπειτα Άστρος. Από τις αρχαιότητες της παλιάς πόλης ένα άγαλμα βρίσκεται σήμερα στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο της Αθήνας.Πρόκειται για μια καρυάτιδα στον τύπο του ονομαστού έργου της αμαζόνας του Φειδία - το μόνο αντίγραφο του που έχει και το κεφάλι. Η σημερινή κωμόπολη διακρίθηκε και κατά την Ελληνική Επανάσταση. Στο Μουσείο του Άστρους εκτίθενται επιγραφικά μνημεία από την έπαυλη του Ηρώδη του Αττικού (που βρισκόταν στη θέση της Μονής Λουκούς), μαρμάρινα αγάλματα θεών των κλασικών χρόνων, επιγραφές, κεραμικά, μικροαντικείμενα διάφορων εποχών κ.ά. Πολλά ενδιαφέροντα βρίσκει κανένας στα περίχωρα. Σε μικρή απόστασηστα δυτικά, στη Μονή Λουκούς (Μεταμόρφωσης του Σωτήρα), σε μια θαυμάσια διατηρημένη βυζαντινή εκκλησία του 1100, φυλάγεται μία εικόνα του Σωτήρα που θεωρείται θαυματουργή.

Στον απότομο βράχο πάνω από το χωριό Άγιος Αντρέας υπάρχουν ερείπια πανάρχαιας ακρόπολης ίσως πελασγικής. Σε διάφορες περιοχές διακρίνονται υπολείμματα πελασγικών τειχών. Έχουν βρεθεί ακόμη αρχαίοι τάφοι διαφόρων εποχών, καθώς και αλυσίδες και ίχνη πρόσδεσης πλοίων από την αρχαία περίοδο στις εκβολές του αρχαίου ποταμού Βρασιάτου (σημερινού Ζαρμπανίτσα). Στην κοντινή Μονή Ορθοκωστάς (Μεταμόρφωσης του Σωτήρα) μπορεί κανένας να θαυμάσει ένα παρεκλήσι του 12ου αιώνα με εξαιρετικές βυζαντινές τοιχογραφίες. Κοντά εκεί έχει διασωθεί ένας πύργος από τα χρόνια της τουρκοκρατίας. Στην κωμόπολη Λεωνίδιο έχουν βρεθεί ερείπια της αρχαίας ακρόπολης και τμήματα των πελασγικών τειχών. Στο χώρο των αρχαίων ερείπιων χτίστηκαν οι βυζαντινές εκκλησίες του Αγιου Αθανάσιου (11ου αι.) και του Άγιου Δημήτριου (Που αι.). Ενδιαφέρον παρουσιάζει και η εκκλησία της Αγίας Κυριακής (16ου αι.). Το Μουσείο, στεγασμένο στο Γυμνάσιο, έχει ανάμεσα στ άλλα εκθέματα, ευρήματα από το ναό του Απόλλωνα Τυρήτα και από τους μυκηναϊκούς τάφους της Βασκίνας. Στο Μουσείο Λαϊκής Τέχνης ιδιαίτερη εντύπωση προκαλούν μερικά ξυλόγλυπτα έξοχης τέχνης. Ο παλιός δρόμος που έρχεται από το Άργος με κατεύθυνση προς την Τρίπολη, περνάει από τις πλαγιές του βουνού Παρθένιο. Αριστερά πάνω σ' ένα λόφο διακρίνονται τα ερείπια του ισχυρού μεσαιωνικού φρουρίου Μούχλι, χτισμένου μετά την κατεδάφιση των τειχών της πόλης Αμυκλές και καταστραμμένου το 1460.

Σε μικρή απόσταση περνάμε το χωριό Στενό και το χείμαρρο Σαρανταπόταμο και μπαίνουμε στην Τρίπολη. Η ιστορία της ξεκινάει από το 15ο αιώνα. Δεν είναι γνωστό πότε ακριβώς. Φαίνεται ότι λίγο μετά την άλωση της Κωνσταντινούπολης από τους Τούρκους (1453) μερικές ομάδες κατοίκων από γειτονικές πόλεις που κατάστρεψαν οι εισβολείς (Μούχλι, Δαβιά κ.ά.) βρήκαν καταφύγιο στο οροπέδιο, δημιουργώντας μικρούς οικισμούς. Νότια της Τρίπολης σε 7 χλμ. και ανάμεσα στα χωριά Αγ. Σώστης, Επισκοπή, Άκρα, Στάδιο και Αλέα, βρίσκεται η περιοχή της αρχαίας Τεγεάτιδας. Στην Αλέα (Πιαλί) υπάρχει αρχαιολογικό μουσείο, που διαθέτει, ανάμεσα στ άλλα, έργα προϊστορικής κεραμεικής, γλυπτά και τμήματα από το ναό της Αλέας Αθηνάς, ξεχωρίζουν δύο ακρωτήρια-Νίκες από το εργαστήριο του Σκόπα, κεραμεικά της κλασικής εποχής,ελληνιστικά ειδώλια, μικρά χάλκινα αφιερώματα κ.ά. Η αρχαία παράδοση αναφέρει ότι η Τεγέα ιδρύθηκε ή από τον Άλεο, το γιο του Αφείδαντα, ή από τον Επαμεινώντα. Στην περιοχή της Τεγεάτιδας υπήρχαν παλιότερα οχτώ δήμοι. Ο Αφείδαντας τους ένωσε, για να μπορεί ν αντιμετωπίζει με μεγαλύτερη ισχύ τις επιθέσεις των Σπαρτιατών. Δημιουργήθηκε έτσι μία πόλη κοντά στη σημερινή Άκρα κατά τον 9ο αι. π.Χ., με ισχυρή ακρόπολη.

Ο Άλεος καθιέρωσε κοινή λατρεία, χτίζοντας το ναό της Αλέας Αθηνάς. Σύμφωνα με τον Παυσανία, ο ναός αυτός ήταν ο μεγαλύτερος της Πελοποννήσου, δωρικού ρυθμού, ολόκληρος από μάρμαρο, με διακοσμήσεις του φημισμένου γλύπτη Σκόπα. Η ομορφιά του συναγωνιζόταν την αρμονία του ναού του Δία της Ολυμπίας. Η αρχαία παράδοση λέει πως ανάμεσα στους κυνηγημένους, που βρήκαν καταφύγιο στο ναό της Αλέας Αθηνάς, περιλαμβάνονταν ο Ορέστης κι ο Παυσανίας. Κοντά στην αγορά της Τεγέας στο χωριό Επισκοπή υπήρχε θέατρο που το έχτισε το 175π.Χ. περίπου ο Αντίοχος Γ' ο Επιφανής. Στον κλοιό του βρέθηκαν ερείπια βυζαντινής εκκλησίας της Παναγίας, που αναστηλώθηκε για ν αντικαταστήσει αυτήν του 11ου ή 12ου αι. και που αποτελούσε την μητρόπολη του Νικλίου, όπως ονομαζόταν το Μεσαίωνα η Τεγέα. Μπροστά στην εκκλησία διακρίνονται υπολείμματα μεσαιωνικών τειχών καθώς και ένα μωσαϊκό δάπεδο (5ου αι.), Με συμβολικές παραστάσεις των τεσσάρων ποταμών του παραδείσου, των δώδεκα μηνών, κ.ά. Τριγύρω της υπάρχει ένα όμορφο πάρκο με πεύκα κι άλλα δέντρα,όπου έχει γίνει και τουριστικό περίπτερο. Ένα εξαήμερο πανηγύρι το Δεκαπενταύγουστο -με εμπορικές συναλλαγές και με αγώνες- διατηρεί πανάρχαιες συνήθειες της περιοχής. Από την Τρίπολη βγαίνει ένας κεντρικός δρόμος προς τα νοτιοδυτικά, με κατεύθυνση προς την Καλαμάτα. Σε 6,5 χλμ. από μια διακλάδωση προς τα δεξιά (δυτικά) ένας μικρός δρόμος φέρνει στο ιστορικό χωριό Βαλτέτσι, χτισμένο σε μια πέτρινη πλαγιά, κλεισμένο τριγύρω από ορεινούς όγκους. Μετά από τη διασταύρωση προς το Παλλάντιο ο δρόμος που κατευθύνεται προς την Καλαμάτα ανηφορίζει, περνάει σε ύψος 800 μέτρων τη διάβαση Καλογερικού και αρχίζει να κατηφορίζει με στροφές. Περίπου στο 15ο χιλιόμετρο συναντάμε την πηγή Φραγκόβρυση. Οι αρχαίοι πίστευαν πως ήταν πηγή των ποταμιών Αλφειού και Ευρώτα. Από το σημείο αυτό αρχίζει η πεδιάδα που ήταν γνωστή με την αρχαία ονομασία "Ασεατικόν Πεδίον" και με τη μεσαιωνική "Κάμπος του Σαπικού" - σημερινή ονομασία "Σαπολίβαδο".

Κοντά στο 17ο χιλιόμετρο απλώνεται ο συνοικισμός Κάτω Ασέα και πάνω απ αυτόν διακρίνονται τα ερείπια της ακρόπολης της αρχαίας πόλης. Ένας μικρός δρόμος ανηφορίζει προς τα δεξιά (βορειοδυτικά) και μπαίνει στο όμορφο καταπράσινο και γεμάτο νερά χωριό Ασέα, στους πρόποδες του βουνού Προφήτης Ηλίας - ίσως του Κορφίου των αρχαίων. Στην κορφή του βουνού έχουν βρεθεί ερείπια του ναού της Αθηνάς Σωτήρας και του Ποσειδώνα. Από το σημερινό χωριό Ασέα ένας μικρός δρόμος με βορειοδυτική κατεύθυνση ανηφορίζει προςτο χωριό Αραχαμίτες (σε ύψος 760 μ.). Κοντά βρίσκεται το πρότυπο αγροκήπιο της Μονής Μεταμόρφωσης του Σωτήρα. Ο κεντρικός δρόμος κατηφορίζει προς τη Μεγαλόπολη με επικίνδυνες στροφές. Η σύγχρονη κωμόπολη είναι χτισμένη σχεδόν στη μέση της μικρής της πεδιάδας, κοντά στην αρχαία Μεγαλόπολη (Μεγάλη Πόλη). Την κυκλώνουν βουνά. Βόρεια το Μαίναλο, βορειοδυτικά το Λύκαιο, νότια ο Ταΰγετος. Δυτικά και νότια περνάει ο ποταμός Αλφειός, ενώ βορινά βρίσκεται ο Ελισσώνας ή Μπαρμπουτσιάνα ή Ποτάμι της Δαβιάς. Στο δέλτα του ποταμού αυτού έχτισαν οι ντόπιοι την αρχαία πόλη, δημιουργώντας ένα αρκαδικό πολιτικοστρατιωτικό κέντρο σε κρίσιμη εποχή παρακμής του ελλαδικού χώρου (371-368 π.Χ). Σ εκείνη την αρχαία πόλη συγκεντρώθηκαν κάτοικοι πολλών αρκαδικών συνοικισμών και διάφορων πόλεων. Υπήρχαν ναοί του Λύκαιου Δία, της Μητέρας των θεών, του Ασκληπιού κ.ά. Ερείπια τους έχουν έρθει στο φως, μαζί με ερείπια άλλων κτισμάτων (Στοά Φιλίππου, Στοά Μυρόπολις, Ιερό Σωτήρα, Βουλευτήριο κ.ά.). Ο χώρος της αρχαίας πόλης χωρίζεται από τα νερά του Ποταμίου της Δαβιάς. Εκπληκτικό σε όγκο και σε ομορφιά, με θαυμάσια ακουστική και με θέσεις για περισσότερους από 20.000 θεατές, το αρχαίο θέατρο της Μεγαλόπολης ήταν το μεγαλύτερο της Ελλάδας. Κάθε καλοκαίρι δίνονται σ αυτό παραστάσεις αρχαίων ελληνικών τραγωδιών.

Ο κεντρικός δρόμος που βγαίνει νοτιοδυτικά από τη Μεγαλόπολη με κατεύθυνση προς την Καλαμάτα συναντάει περίπου στο 2ο χλμ. έναν μικρό δρόμο προς τα δεξιά(δυτικά), που διασχίζει ένα όμορφο δάσος με βελανιδιές. Λίγο πιο κάτω, στο χωριό Απιδίτσα, ο δρόμος διακλαδώνεται. Ένα κομμάτι τρέπεται προς τ αριστερά (νοτιοδυτικά) και μπαίνει σε λίγο στο χωριό Ίσαρι, έναν πολύ ωραίο τόπο με τρεχούμενα νερά και πυκνή βλάστηση. Από το ύψος των 850 μέτρων του χωριού, η θέα προς τα αρκαδικά βουνά και προς τον Ταΰγετο είναι εντυπωσιακή. Ο δρόμος συνεχίζεται και τελειώνει σε μιαν άλλη κατάφυτη περιοχή, όπου έχει χτιστεί το γραφικό χωριό Βαστά. Σε μικρή απόσταση από το χωριό προκαλεί ιδιαίτερη εντύπωση η εικόνα μιας μικρής θολωτής εκκλησίας της Αγίας Θεοδώρας, που από τα θεμέλια της πηγάζει άφθονο νερό και στη στέγη της έχουν αναπτυχτεί δεκαεφτά δέντρα! Το άλλο κομμάτι από τη διακλάδωση της Απιδίτσας συνεχίζεται προς τα δυτικά και φτάνει στα ερείπια της Λυκόσουρας. Ψηλά στο λόφο, απ όπου μπορεί κανένας να θαυμάσει το πανόραμα της πεδιάδας της Μεγαλόπολης, ήταν χτισμένη η πόλη, που θεωρείται πολύ αρχαία σύμφωνα με τον Παυσανία, "ή πρώτη πόλις, ην είδεν ήλιος". Ήταν η ιερή πόλη των βασιλιάδων της Αρκαδίας, όπου λατρεύονταν πανάρχαιοι θεοί. Έχουν έρθει στο φως ερείπια ιερού της Δέσποινας, μιας πολύ παλιάς χθόνιας θεότητας, που λατρευόταν στην Αρκαδία και που διάφοροι μελετητές την ταυτίζουν με την Περσεφόνη. Το πραγματικό όμως όνομα της Δέσποινας δεν έφτασε ως τις μέρες μας γιατί ακόμα και τον 2ο μ.Χ. αι. φοβόντουσαν να το πουν στους αμύητους. Δίπλα στο ιερό υπάρχουν ερείπια βωμών της Δήμητρας,της Δέσποινας και της Μεγάλης Μητέρας. Ένας άλλος νεότερος ναός της Δέσποινας βρισκόταν λίγο πιο πέρα - χτίστηκε τον 4ο αι. π.Χ..

Στο Μουσείο της Λυκόσουρας ξεχωρίζουν τμήματα από το γλυπτό σύμπλεγμα της Δέσποινας και της Δήμητρας -έργο του Μεσσήναου γλύπτη Δαμοφώντα, του 2ου π.Χ. αι.-, αγάλματα, επιγραφές, πήλινα αγγεία, γλυπτές διακοσμήσεις κτηρίων κ.ά. Περίπου σε 4 χιλιόμετρα από τη Μεγαλόπολη συναντάμε το χωριό Γέφυρα και τη γέφυρα του ποταμού Αλφειού. Στη συνέχεια νότια και σε υψος 540 μέτρων, είναι χτισμένο, σε απόσταση περίπου 11 χλμ. από τη Μεγαλόπολη, το Λεοντάρι. Κατά το 14ο αιώνα ήταν σημαντική κωμόπολη και είχε οριστεί έδρα των "Δεσποτών του Μορέως". Τότε δημιουργήθηκε και το ισχυρό φρούριο του - κάστρο, που τα ερείπια του υπάρχουν σήμερα πάνω στον απότομο πλαϊνό λόφο. Στο διάστημα της τουρκοκρατίας αναδείχτηκε πρωτεύουσα ξεχωριστής επαρχίας. Οι κάτοικοι της πήραν μέρος στην ορλωφική επανάσταση του 1770 εναντίον των Τούρκων και μετά την αποτυχία της δοκίμασαν φοβερά αντίποινα. Κατά την Ελληνική Επανάσταση πολλοί Λεονταρίτες πρόσφεραν τις ζωές και τις περιουσίες τους για τον Αγώνα κι έγραψαν σημαντικές ιστορικές σελίδες με τον ηρωισμό τους. Ξένοι μελετητές έχουν χαρακτηρίσει τη βυζαντινή εκκλησία των Άγιων Απόστολων ως μια από τις ομορφότερες της Ελλάδα. Θεωρείται κτίσμα του 14ου αιώνα κι έχει τοιχογραφίες, που από αμάθεια καλύφτηκαν με ασβέστη. Ενδιαφέρον παρουσιάζουν επίσης οι εκκλησίες του Άγιου Αθανάσιου βυζαντινού ρυθμού, του 12ου αιώνα, με μισοσβησμένες τοιχογραφίες και του Άγιου Νίκωνα με όμορφες τοιχογραφίες.

Ένας μικρός δρόμος βγαίνει βορειοδυτικά από την Τρίπολη. Σε λίγο περνάει από τη θέση του χωριού Σιλίμνα, σε ύψος 880 μέτρων, όπου συγκεντρώθηκαν οι αγωνιστές της Πελοποννήσου κατά την επανάσταση του Ορλόφ (1770). Στις απέναντι πλαγιές του βουνού Μαίναλο βρισκόταν η αρχαία πόλη Λυκόα. Σε 10 χλμ. ένας μικρός δρόμος προς τ αριστερά-δυτικά οδηγεί στο χωριό Τσελεπάκος και λίγο πιο βόρεια ένας άλλος μικρός δρόμος προς τα δεξιά ανηφορίζει προς το βουνό Μαίναλο και φτάνει στο ορεινό χωριό Ζαράκοβα (ύψος 950 μ.). Η διαδρομή πλαισιώνεται με πολλά έλατα. Περίπου στο 15ο χλμ. ο δρόμος περνάει από το χωριό Δαβιά. Στην κοντινή τοποθεσία Παλιόκαστρο υπάρχουν ερείπια από την αρχαία αρκαδική πόλη Μαΐναλον κι από μεσαιωνικό κάστρο. Λίγο πριν από το χωριό Στεμνίτσα (Υψούς) υπάρχει διασταύρωση προς τ αριστερά (νότια) που οδηγεί στα χωριά Ελληνικό, Σύρνα, Ψάρι, Παλιομοίρι, Παύλια κι ενώνεται με το δρόμο Μεγαλόπολης-Καρύταινας. Μετά το Ελληνικό υπάρχει διακλάδωση δεξιά. Ο μικρός δρόμος φτάνει ως το χωριό Ατσίλοχος, σε ύψος 580 μέτρων. Σε μικρή απόσταση έχουν έρθει στο φως τα ερείπια της Αρχαίας Γόρτυνας. Ανάμεσα τους ξεχωρίζουν υπολείμματα των λουτρών και του ναού του Ασκληπιού, που είχε και άγαλμα της Υγείας φιλοτεχνημένο από το Σκόπα, καθώς και τμήματα από τα πολυγωνικά τείχη της ακρόπολης. Γέφυρα με αρχαίες πέτρες έχει διασωθείστον παραπόταμο του Αλφειού Λούσιο (Γορτύνιο). Στην όχθη του υπάρχει επίσης βυζαντινή εκκλησούλα του Άγιου Αντρέα, ενώ σε μικρή απόσταση βρίσκεται η εκκλησία του παλιού μοναστηριού Καλάμι (Παναγίας). Συνεχίζοντας την κύρια διαδρομή μετά την παράκαμψη προς Ελληνικό ο δρόμος ανηφορίζει προς τα βορειοδυτικά και μπαίνει στο χωριό Στεμνίτσα (Υψους), σε ύψος 1.050 μέτρων. Η πλούσια βλάστηση του πλαισιώνεται από τα άφθονα έλατα του βουνού Κλινίτσα. Είναι χτισμένο κοντά στη θέση της αρχαίας πόλης Υψούς. Εξαιρετικής τέχνης και πολύ καλά διατηρημένες είναι οι τοιχογραφίες δύο μικρών εκκλησιών, που βρίσκονται στο κάστρο του χωριού, του Άγιου Νικόλαου (με ανακαίνιση του 1589) και της Παναγίας Μπαφέρως - ίσως του 1640. θαυμάσιες τοιχογραφίες του αγιογράφου Πέτρου Πεδιώτη έχουν διατηρηθεί από το 1715 στην εκκλησία των Τριών Ιεραρχών, κοντά στο σχολείο της Στεμνίτσας. Όμορφα είναι δεκάδες σπίτια της Στεμνίτσας. Χτισμένα με τον τοπικό παραδοσιακό ρυθμό. Φημίζεται για την αργυροχοϊα της και διαθέτει Μουσείο Λαϊκής Τέχνης.

Σε μια πολύ όμορφη τοποθεσία νοτιοδυτικά από τη Στεμνίτσα, στη χαράδρα του ποταμού Λουσίου, βρίσκεται το μοναστήρι του Άγιου Ιωάννη του Προδρόμου, όπου φυλάγεται και το λείψανο του Άγιου Αθανάσιου επίσκοπου Χριστιανούπολης. Σύμφωνα με την παράδοση, το μοναστήρι χτίστηκε το 1167 από τον αυτοκράτορα του Βυζάντιου Μανουήλ Κομνηνό. Η Δημητσάνα βρίσκεται σε απόσταση περίπου 54 χλμ. βορειοδυτικά από την Τρίπολη. Είναι χτισμένησε ύψος 950 μέτρων, σ έναν ειδυλλιακό τόπο γεμάτο βλάστηση και νερά, με θαυμάσια θέα προς τα αρκαδικά βουνά, τον ποταμό Λούσιο όπου εκεί, σύμφωνα με τη μυθολογία, λούστηκε ο Δίας και την πεδιάδα της Μεγαλόπολης. Κοντά της έχουν βρεθεί ερείπια κυκλώπειων τειχών και τειχών της κλασικής εποχής, που ίσως ανήκαν σε ακρόπολη της αρχαίας πόλης Τευθίς. Γνώρισε ακμή στα μεσαιωνικά χρόνια - πρωτοαναφέρεται σε πατριαρχικό σιγίλιο του 963. Το 1764 ο σοφός μοναχός Χατζή Αγάπιος (Ασημάκης Λεονάρδος) ίδρυσε μιασχολή, που ονομάστηκε αργότερα "Φροντιστήριον των Ελληνικών Γραμμάτων" και δημιούργησε βιβλιοθήκη στην οποία μεταφέρθηκε και η βιβλιοθήκη της κοντινής Μονής Φιλοσόφου. Η σχολή μόρφωσε πολλούς Έλληνες, ανάμεσα τους και 70 ιεράρχες κι έγινε κέντρο της δραστηριότητας της Φιλικής Εταιρείας. Δημητσανίτες ήταν -και μορφώθηκαν στη σχολή- και ο πατριάρχης Γρηγόριος ο Ε και ο Γερμανός (Παλαιών Πατρών). Πριν και κατά την Ελληνική Επανάσταση οι μπαρουτόμυλοι των Σπηλιωτόπουλων τροφοδοτούσαν τους Έλληνες αγωνιστές με μπαρούτι και "φυσέκια" - συχνά μάλιστα παρουσιάστηκε ανάγκη, εξαιτίας έλλειψης χαρτιού, να χρησιμοποιηθούν γι αυτά χιλιάδες πολύτιμα βιβλία από τη βιβλιοθήκη. Στο Μουσείο της Δημητσάνας υπάρχουν έργα μυκηναϊκής κεραμεικής, αρχαϊκά γλυπτά, πήλινα και χάλκινα ειδώλια, αγγεία και γλυπτά ελληνιστικής και ρωμαϊκής εποχής. Στο Ελληνικό Λαϊκό Μουσείο εκτίθονται υφαντά, αργαλειοί, έργα μεταλλουργίας και άλλα δείγματα έξοχης λαϊκής τέχνης. Σε αίθουσα της σημαντικής Δημοτικής Βιβλιοθήκης -σ' ένα όμορφο κτήριο του 19ου αιώνα- φυλάγεται το λείψανο του Παλαιών Πατρών Γερμανού. Από τη Δημητσάνα μπορεί κανένας να πραγματοποιήσει ενδιαφέρουσες εκδρομές σε όμορφες τοποθεσίες με ισκιωμένες ρεματιές και δάση με έλατα.

Δυτικά από το χωριό βρίσκεται η ιστορική Μονή Φιλοσόφου, ιδρυμένη το 10ο αιώνα από τον Ιωάννη Λαμπαρδόπουλο -που επονομαζόταν Φιλόσοφος-, "πρωτοσηκρήτη" του αυτοκράτορα Νικηφόρου Φωκά, με κύριο στόχο να εξελληνίσει και να εκχριστιανίσει τουςΣλάβους της περιοχής. Το πρώτο μοναστήρι χτίστηκε στο κοίλωμα ενός βράχου, στη χαράδρα του Λούσιου, σε μια θέση τόσο απρόσιτη, ώστε η προσέγγιση του ήταν αδύνατη χωρίς τη βοήθεια μιας κινητής σκάλας. Στην αρχή του 17ου αι. το μοναστήρι μεταφέρθηκε σε πιο προσιτή τοποθεσία. Υπάρχει δε εκκλησία της Κοίμησης της Θεοτόκου, με αξιόλογες τοιχογραφίες. Ένας κεντρικός δρόμος βγαίνει βόρεια από την Τρίπολη. Στ αριστερά υψώνονται οι ελατοσκέπαστες πλαγιές του Μαινάλου. Σε μικρή απόσταση βρίσκεται το μοναστήρι της Επάνω Χρέπας. Στον κάμπο της Μηλιάς, σε απόσταση περίπου 10 χλμ. από την Τρίπολη, ο κεντρικός δρόμος συναντάει έναν μικρό δρόμο στα δεξιά, που ανηφορίζει βορειοανατολικά. Σε μικρή απόσταση έχουν βρεθεί ερείπια της Αρχαίας Μαντίνειας, καθώς και της ακρόπολης της στο γειτονικό λόφο Γκορτσούλι, που είχε χτιστεί από τα ομηρικά χρόνια. Την πρωτοαναφέρει ο Όμηρος και σύμφωνα με την αρχαία παράδοση πήρε την ονομασία της από το γιο του ΛυκάοναΜαντινέα. Ανάμεσα στα ερείπια της Μαντινείας διακρίνεται το αρχαίο θέατρο, η Αγορά, ναοί κ.α. Η πόλη είχε κι ένα ιδιόρρυθμο ιερό του Ποσειδώνα, που δεν έκλεινε με πόρτες, αλλά μόνο με μια μάλλινη κόκκινη κλωστή. Μέσα σ αυτό όπου υπήρχε πηγή με αλμυρό νερό είχε δικαίωμα να μπαίνει μονάχα ο ιερέας του Ποσειδώνα. Σύμφωνα με μια παράδοση, κάποτε ο βασιλιάς Αίπυλος έκοψε την κλωστή, μπήκε μέσα, αλλά σε λίγο βγήκε τυφλωμένος από το ιερό και πέθανε. Στή συνέχεια του κεντρικού δρόμου, σε απόσταση περίπου26 χλμ. από την Τρίπολη, βρίσκεται η κωμόπολη Λεβίδι, σε ύψος 750 μέτρων. Το τοπίο είναι γοητευτικό. Στον κοντινό λόφο της Παναγίτσας, ανατολικά, υπάρχει ένα γραφικό ξωκλήσι της Παναγίας. Στην ίδια θέση ήταν χτισμένο κατά την αρχαιότητα ένα ιερό της Υμνίας Άρτεμης, πολύ γνωστό και σεβαστό για όλους τους Αρκάδες.

Από το Λεβίδι ένας δρόμος βγαίνει με βορειοανατολική κατεύθυνση. Σε μικρή απόσταση ένας μικρός δρόμος διακλαδώνεται προς τα δεξιά (ανατολικά) και οδηγεί στο όμορφο χωριό Αρτεμίσιο (Κακούρι) και χαμηλότερα στα ερείπια της Αρχαίας Μαντινείας. Σε μικρή απόσταση μετά τη διακλάδωση προς Αρτεμίσιο ο δρόμος φτάνει στα ερείπια του Αρχαίου (αρκαδικού) Ορχομενού, μιας πόλης πολύ αρχαίας και σημαντικής από τα μυκηναϊκά χρόνια. Η ακρόπολη της ήταν οχυρή και σύμφωνα με την παράδοση χτίστηκε από το γιο του Λυκάονα Ορχομενό. Ως τον 5ο αι. π.Χ., ο Ορχομενός ήταν σπουδαίο αρκαδικό κέντρο και μερικές φορές είχε οριστεί έδρα βασιλιάδωντης Αρκαδίας. Η ακμή του Ορχομενού αποδεικνύεται κι από το γεγονός ότι η πόλη έκοβε δικά της νομίσματα ως τη ρωμαϊκή περίοδο. Λίγο πιο πάνω, σε απόσταση 13 χλμ. από την Τρίπολη, ο δρόμος συναντάει τη Μονή Κανδήλας, σε ύψος 1.050 μέτρων. Ο δρόμος κατηφορίζει και μπαίνει στο χωριό Κανδήλα, και στο νομό Αργολίδας. Από το Λεβίδι ο κεντρικός δρόμος Τρίπολης-Βυτίνας συνεχίζεται προς τα βορειοδυτικά. Σε λίγο μπαίνει στο όμορφο χωριό Βλαχέρνα, σε ύψος 1.100 μέτρων. Βόρεια από το χωριό βρίσκεται η ιστορική Μονή Βλαχέρνας. Στην κοντινή θέση Κάστρο τοποθετούν οι μελετητές το ονομαστό φρούριο του Μπεζενίκου (1463). Στη θέση αυτή υπάρχουν σήμερα το μοναστήρι της Παναγίας Ελεούσας και ερείπια έξι εκκλησιών, αποθηκών και υπόγειων οικοδομημάτων.

Το αριστερό σκέλος του δρόμου από τη διακλάδωση δυτικά από τη Βλαχέρνα τρέπεται προς νοτιοδυτικά, μέσα σε πολύ όμορφες ελατοσκέπαστες πλαγιές. Σε λίγο μπαίνει στην κωμόπολη Βυτίνα, ένα από τα πιο ειδυλλιακά και φημισμένα θέρετρα της Ελλάδας, με σύγχρονες τουριστικές εγκαταστάσεις, σε ύψος 1.000 μέτρων. Τα πυκνά δάση του βουνού Μαίναλο χαρίζουν δροσερό και υγιεινό κλίμα, αλλά και πρώτη ύλη για την κατασκευή σκευών πρακτικής χρήσης ή έργων λαϊκής τέχνης. Άλλωστε η ξυλογλυπτική αποτελεί παράδοση στο χωριό. Στην αρχαιότητα τα δάση αυτά είχαν εμπνεύσει τη δημιουργία αρκετών μύθων σχετικά με τον Πάνα και τις άλλες αρκαδικές θεότητες. Πριν από την Ελληνική Επανάσταση η Βυτίνα ήταν κέντρο παιδείας, με "κρυφόσχολειό" που λειτούργησε αρχικά στην κοντινή Μονή Θεοτόκου (Κερνίτσας) κι έπειτα μέσα στην κωμόπολη. Σ αυτό βοήθησε το γεγονός ότι κατά την τουρκοκρατία δεν είχαν εγκατασταθεί Τούρκοι στη Βυτίνα. Ερείπια της παλιάς πόλης Κερνίτσας, που είχε πολλές εκκλησίες, έχουν διασωθεί σε μια κοντινή τοποθεσία, βορειοδυτικά από τη Βυτίνα. Σ έναν από τους 12 λόφους της πόλης έχει διασωθεί η εκκλησία του Άγιου Νικόλαου.Σε μια όμορφη τοποθεσία, πού απέχει περίπου 4 χλμ. από τη Βυτίνα, βρίσκεται το βυζαντινό μοναστήριτης Παναγίας (Θεοτόκου) της Κερνίτσας. Νοτιότερα σε ύψος 1.050 μ., βρίσκεται το χωριό Πιάνα, πάνω από την κατάφυτη κοιλάδα του Φαλάνθου, όπου κυλάει τα νερά του ο Ελισσώντας, ποτάμι της Δαβιάς. Έχουν διασωθεί ερείπεια μεσαιωνικού κάστρου και της αρχαίας πόλης Διπαίας. Νοτιότερα ακόμα βρίσκεται η Δαβιά και σε 20 χλμ. επιπλέον η Τρίπολη. Ο κεντρικός δρόμος συνεχίζεται νότια από τη Βυτίνα και σε λίγο κατευθύνεται δυτικά. Η διαδρομή είναι πάντα όμορφη, με καταπράσινα τοπία. Περνάμε μια πηγή δίπλα στο δρόμο και στο 50ό χιλιόμετρο βρίσκουμε την τοποθεσία Πετροβούνι, όπου λίγα ερείπια δείχνουν τη θέση της αρχαίας πόλης Μεθύδριον, που είχε και ναό του Ύπιου Ποσειδώνα. Ένας μικρός δρόμος τρέπεται προς τα βορειοδυτικά. Σε λίγο περνάει από το χωριό Μαγούλιανα, όπου παραθέριζαν οι ηγεμόνες της Άκοβας, Βιλαρδουΐνοι.

Στη συνέχεια του δρόμου, άλλος ένας τόπος εκπληκτικής ομορφιάς είναι η περιοχή του χωριού Βαλτετσινίκο, που βρίσκεται σεύψος 1.050 μέτρων.Η εκκλησία του Άγιου Γεώργιου, κτίσμα του 1850, θεωρείται από τους ειδικούς αριστούργημα αρχιτεκτονικής, ο τρούλος της δε στηρίζεται σε κολόνες και δίνει την εντύπωση πως αιωρείται. Οι ντόπιοι καλλιτέχνες αδελφοί Ντινόπουλοι έχουν φιλοτεχνήσει το θαυμάσιο ξυλόγλυπτο τέμπλο της, ενώ οι αγιογραφίες έχουν γίνει από τον Τηνιακό ζωγράφο Μύρωνα. Ένα άλλο ξυλόγλυπτο τέμπλο των Ντινόπουλων βρίσκεται στην εκκλησία του Άγιου Θεόδωρου (1835). Ένας ψηλός πολεμικός πύργος μεσαιωνικών χρόνων κατοικείται σήμερα στον ισόγειο χώρο του, ενώ ο άλλος όροφος του έχει ερειπωθεί. Τον λένε Πύργο Ζαντέ ή Πύργο των Δεσποτών γιατί σύμφωνα με μια παράδοση, τον έχτισαν οι "Δεσπότες του Μορέως". Σε μικρή απόσταση βορειοδυτικά από το Βαλτετσινίκο βρίσκεται το μοναστήρι της Κοίμησης της Θεοτόκου, με εκκλησία του 16ου αιώνα, που έχει θαυμάσιες τοιχογραφίες. Το πλαϊνό "Δασύλλιο της Παναγίας" είναι μία πανέμορφη περιοχή με άφθονο πράσινο. Ερείπια παλιού βυζαντινού φρουρίου διακρίνονται στο γειτονικό λόφο Αιμιλιανού. Από την κορφή του λόφου μπορεί κανένας να θαυμάσει το πανόραμα των βουνών Χελμός (Αροάνια) και Ερύμανθος.

Χτισμένες μέσα σε βράχο είναι δύο βυζαντινές εκκλησίες, του Άγιου Νικόλαου και της Ανάληψης, σε σπήλαιο που έχει χωριστεί σε δύο ορόφους. Βρίσκονται σε μικρή απόσταση από το Βαλτετσινίκο κι έχουν τοιχογραφίες του 14ου και του 15ου αιώνα. Έχουν καταστραφεί από τα στρατεύματα του Ιμπραήμ.Ο κεντρικός δρόμος από τη Βυτίνα, συνεχίζεινοτιοδυτικά ως την διασταύρωση της Καρκαλούς (ύψος 810 μ.). Αριστερά οδηγεί στην Δημητσάνα, ενώ δεξιά συνεχίζοντας μπαίνει στα Λαγκάδια, μια όμορφη αμφιθεατρική κωμόπολη, που απέχει περίπου 72 χλμ. από την Τρίπολη. Κι εδώ υπάρχουν άφθονο πράσινο και τρεχούμενα νερά, ενώ τριγύρω απλώνονται πλαγιές γεμάτες έλατα. Φημισμένοι για την ικανότητα τους είναι οι λαγκαδιανοί χτίστες, και τα πολυώροφα σπίτια τους. Ο κεντρικός δρόμος διακλαδώνεται στο Σταυροδρόμι ενώ συνεχίζεται και μπαίνει στην περιοχή της Ηλείας, με κατεύθυνση προς την Αρχαία Ολυμπία. Από το Σταυροδρόμι ένας μικρός δρόμος ξεκινάει προς τα βόρεια. Σε μικρή απόσταση βρίσκεται το χωριό Βυζίκι (ύψος 740 μ.) και σε λίγο φτάνει στην όμορφη αμφιθεατρική κωμόπολη Τρόπαια, χτισμένη σε πλαγιά του βουνού Άγιος Γεώργιος. Είναι άλλο ένα φημισμένο αρκαδικό θέρετρο, που συγκεντρώνει πολλούς Έλληνες και ξένους επισκέπτες κάθε χρονιά. Σ έναν λόφο ανατολικά από τα Τρόπαια, σε απόσταση περίπου 2 χλμ., έχουν διασωθεί σε σχετικά καλή κατάσταση οι τρεις πύργοι του μεσαιωνικού κάστρου. Κοντά εκεί βρίσκεται και η βυζαντινή εκκλησία της Ευαγγελίστριας.

Σε απόσταση περίπου 12,5 χλμ. από το Σταυροδρόμι βρίσκεται το φράγμα της τεχνητής λίμνης του Λάδωνα. Το φράγμα έχει χτιστεί στη θέση Πήδημα, σε ύψος 420 μέτρων. Έχει μήκος 104 μ. και ύψος 55 μ. Η τεχνητή λίμνη έχει μήκος περίπου 15 χλμ. και καλύπτει επιφάνεια περίπου 6.000 στρεμμάτων. Προσφέρεται για βαρκάδα και για ψάρεμα, ενώ στους γύρωλόφους αφθονεί το κυνήγι. Κοντά στη γέφυρα του Λάδωνα, που βρίσκεται σε απόσταση περίπου 96 χλμ. από την Τρίπολη, είναι τα Λουτρά Ηραίος, ένα χωριό που συγκεντρώνει αρρώστους χάρη στις θειούχες λουτροπηγές του, κατάλληλες για περιπτώσεις ρευματισμών, αρθρίτιδας κ.α. Κοντά σε ερείπια αρχαίου κτίσματος (πιθανώς λουτρώνα) έχει βρεθεί όμορφο πολύχρωμο ψηφιδωτό. Η περιοχή είναι γνωστή και με την ονομασία Λιοδώρα.Τα ερείπια της Αρχαίας Ηραϊας, πόλης χτισμένης από το γιο του Λυκάονα Ηραιέα, βρίσκονται νότια, στην όχθη του Αλφειού, κοντά στο χωριό Άγιος Ιωάννης. Η Αρχαία Ηραία ήταν ξακουστή για τον αθλητή της Δαμάρετο, πρώτο νικητή στο αγώνισμα των Ολυμπιακών Αγώνων "οπλίτης δρόμος". Είχε δυο ναούς του Διονύσου κι ένα οίκημα για την τέλεση οργίων. Μια περίεργη αρχαία παράδοση αναφέρει ότι το κρασί της Ηραϊας έκανε τις γυναίκες έγκυες.


Πληροφοριακό κείμενο και φωτογραφίες Copyright © Michalis Toubis S.A.